Articles

Ekstrè liv

Moso nan liv Foutbol Jwèt pou nou
Fi  jwe foutbòl tou
Pa gen anyen ki di fi pa ka choute boul. Anpil fi realize sa depi lontan. Men sa te pran bon ti tan nan anpil peyi pou gason yo e menm plizyè fi asepte lide sa a. Pou konprann istwa foutbòl feminen an, fò ou reflechi sou sa yo rele prejije ak estereotip. Estereotip, se yon lide tou pare yo plake sou yon gwoup moun, san yo pa gade si sa yo panse a kole ou pa kole ak realite a.. Prejije fè ou jije  moun lan anvan ou tande l, sou baz estereotip ki nan sosyete a, ki nan tèt nou. Asipoze ou leve nan menm kay ak Mirèy epi ou konn jan li choute boul byen. Chalito vin jwe ak ou epi ou di l n ap met Mirèy nan jwèt la. Li ka di w , m pap jwe ak fi ,yo pa konn anyen nan foutbòl. Ou menm  ki leve ak Mirèy konnen se pa vre. Chalito pran yon lide li konn tande, li plake li sou do Mirèy. Erezman Mirey vin ba li yon gòl epi li pe la menm. Konsa tou, si mwen di tout ti gason nèt renmen  jwe foutbòl, sa mwen di a pa fin chita sou realite. Ou jwenn ti gason ki pa renmen jwe foutbòl menm jan gen fi ki renmen jwe foutbòl . Prejije sou kesyon an ka fè kwè Mirèy ki renmen foutbòl anpil se yon gason rate e Loulou ki pito fè desen tan pou l gade yon final manke sou ti gason l. Prejije sa yo pa chita sou anyen pou moun ki konnen Mirèy ak Loulou.
Enben, nan tan lontan, anpil peyi pa t ba fi yo chans pou yo jwe foutbòl.Yo te menm defann yo  jwe. Men depi byen bonè anvan menm ventyèm syèk la parèt tèt li, fi yo te kòmanse jwe foutbòl. Sa pa te fasil ditou. Angle yo mete yon lwa pou entèdi fi jwe foutbòl nan ane 1921. Yo vin leve lwa sa a jis nan ane 60 yo. Lafrans te mete entèdiksyon  bò kote pa l tou. Gouvènman  franse pibliye yon lis espò fi pa dwe pratike nan lane 1941. Foutbòl te nan lis la. Men malgre  entèdiksyon yo, plizyè ekip feminin t ap parèt tèt yo tout kote.
Prejije nou di yo te lakòz yon seri vye koze sikile nan jounal, nan radyo.  Sa ki di fi yo p ap bèl ankò, janm yo ap vin tankou janm gason, yo pa gen fòs  pou yo jwe foutbòl epi djòb yo se okipe timoun ak fè pitit. Medam yo reponn:  Koze, pawòl depaman ki pa fè sans. Anpil fi ki jwe foutbòl se fi tout bon ki realize  tou sa yo gen pou yo realize  nan lavi a. Pwofesyonèl fi yo antrene di menm jan ak nenpòt ki lòt pwofesyonèl gason. Ou jwenn  ekip foutbòl fi ki bon tout bon tankou seleksyon ameriken ki  jwe nan  premye mondyal feminen yo. 
Prejije yo te rive Ayiti tou.  Sa pa t anpeche, depi 1960, jwèt la kòmanse gaye nan plizyè peyi,  malgre tout vye pawòl. Menm jan anpil moun  Ayiti te viktim anba prejije sa yo, konsa tou anpil  moun,  fi kou gason, t ap suiv evolisyon foutbòl la lòt kote. Yo ankouraje fi monte  ekip e foutbòl feminen an kòmanse pran pye Ayiti. 19 desanm 1971,  nan Pak Sent Terèz nan Petyonvil,  ekip Kolèj Kanado rankontre ak ekip Sakrekè  nan yon match ki sanble li te louvri pòt pou tout lòt foutbolèz ki te anvi jwe nan peyi a. Depi lè a,  ekip feminin yo kòmanse parèt aklè : Amazòn , Tigrès, Eksèlsyò, eksetera. Men malgre yo te kòmanse asepte foutbòl feminen an, diskriminasyon kont  jwè yo pa t sispann. Nan kòmansman, yo pa t vle kite  yo jwe nan estad Silvyo Katò a. Malgre Federasyon Ayisyen Foutbòl la rekonèt yo, ekip feminin yo pa resevwa menm sipò  finansye ak ekip gason yo. Sa pa dekouraje medam yo. Foutbol feminen an kontinye ap vanse. Nan ane 2014, te gen plis pase 70 fi nan peyi a ki abit. Vle pa vle, foutbòl se pou ni fi, ni gason,  pou tout jenn ki vle pouse boul, bay gòl.